Poglavlje 2 od 8 · 1554-danas

Kafana: dom nargile

Od Tahtakale u Istanbulu, preko Bentbaše i Khan el-Khalilija, do lounge barova u Americi. Nargila živi tamo gdje se sjedi i priča.

2 min čitanja13 izvora

  1. 1554/55Prve kafane u Istanbulu1
  2. 1633Murad IV zatvara kafane34
  3. 1797El Fishawy u Kairu78
  4. 1999-2004Talas nargila barova u SAD11

Istanbul: kafana prije nargile

Po osmanskom historičaru Ibrahimu Pečeviji, dvojica trgovaca, Hakem iz Alepa i Šems iz Damaska, otvorili su prve kafane u Istanbulu, u četvrti Tahtakale. Izvori navode 1554. ili 1555. godinu.1

Kafa je bila prva. Duhan u Istanbul stiže tek oko 1600, a onda se kafane brzo pune dimom.2

Godine 1633, poslije velikog požara, sultan Murad IV zatvara kafane i uvodi smrtnu kaznu za javno pušenje.34

Osmanska kafana na minijaturi iz Istanbula, oko 1620: kafa, razgovor, knjige i tavla.
Osmanska kafana na minijaturi iz Istanbula, oko 1620: kafa, razgovor, knjige i tavla. Chester Beatty Library, Dublin (T 439.9)

Sarajevo: kafana na Bentbaši

Turistička organizacija Sarajeva piše da je prva kafana u gradu bila Hadži Šabanova kafana na Bentbaši, otvorena sredinom 16. stoljeća. Radila je do 1942, kad je srušena.5

Više u poglavlju: Nargila u Bosni i Hercegovini

Kairo: Lane i El Fishawy

Englez Edward Lane 1836. bilježi da imućniji Egipćani puše nargilu sa posudom od kokosa, a verziju sa staklenom posudom zovu šiša.6

Kafana El Fishawy u bazaru Khan el-Khalili otvorena je 1771. ili 1797, zavisno od izvora. Vodi je ista porodica, a nobelovac Naguib Mahfouz bio je stalni gost.78

Bejrut i Tripoli

Istraživanje Američkog univerziteta u Bejrutu opisuje bejrutsku kafanu od 1950-ih do 1980-ih kao mjesto gdje se stvarao kulturni život grada.9

U Tripoliju i danas radi Café Fahim, gdje stariji ljudi puše argileh na stari način: natopljeni duhan i žar direktno na njemu.10

Od kafane do lounge bara

U SAD je između 1999. i 2004. otvoreno 200 do 300 novih kafića sa nargilom, najčešće u univerzitetskim gradovima.11

U Njemačkoj zvaničnog broja nema: ZDF je 2020. pisao o više od 6.000 shisha barova, a udruženje proizvođača 2024. procjenjuje oko 5.000.1213

Na putovanju kroz 14 stanica

Odakle znamo

  1. 1Wikipedia, "Ottoman coffeehouse" (Peçevi)
  2. 2Hürriyet Daily News, "Hitting a high the Ottoman way with tobacco"
  3. 3Daily Sabah, "Mighty sovereigns of Ottoman throne: Sultan Murad IV"
  4. 4Atlas Obscura, "In Istanbul, Drinking Coffee in Public Was Once Punishable by Death"
  5. 5Visit Sarajevo, "Days and nights"
  6. 6Edward W. Lane, "Manners and Customs of the Modern Egyptians" (1836)
  7. 7Cairo Governorate, "Cairo's Famous Coffeehouses"
  8. 8History Hit, "5 Historic Cafés to Visit in Cairo"
  9. 9AUB ScholarWorks, "The Beirut Coffeehouse and Café"
  10. 10The National, "Coffee houses of the Middle East"
  11. 11Primack i sar. / et al. (2008), Annals of Behavioral Medicine (PMC3004534)
  12. 12ZDF (2020), "Shisha: Das gefährliche Geschäft mit dem kalten Rauch"
  13. 13Berliner Zeitung / dpa (2024), "Shisha-Branche befürchtet Pleitewelle"

Nazad na Evoluciju nargileKreni na putovanje